همين يك نمونه و ده‌ها بلكه صدها نظير آنكه موجود است براى پى بردن به ميزان معلومات اطبا و جراحان قديم ايران در علم تشريح كافى است . 4 - ابزارهاى جراحى در ايران قديم و كاربرد آن‌ها اكنون ببينيم جراحان قديم چه آلات و ادواتى در اختيار داشته و كدام اعمال جراحى را انجام مىداده‌اند و طرز عمل آن‌ها چگونه بوده است . منابعى كه براى تحقيق در اين موضوع مورد استفاده من قرار گرفته است ، عبارت‌اند از حاوى كبير ، تأليف محمد زكرياى رازى ؛ كامل الصناعه ، تأليف على بن عباس مجوسى اهوازى ؛ قانون ابن سينا ؛ ذخيرهء خوارزمشاهى ، تأليف سيد اسماعيل جرجانى ؛ طب اكبرى ، تأليف محمد اكبر ارزانى ؛ تذكرهء شيخ داود انطاكى ؛ اكسير اعظم ، تأليف حكيم محمد اعظم خان هندى و يك دورهء كامل دايرة المعارف علوم پزشكى در صد جلد . به‌طورىكه از مطالعهء اين كتاب‌ها برمىآيد ، جراحان قديم ايران ابزارهاى خيلى زيادى در اختيار داشته‌اند كه فهرست مختصرى از آن‌ها ، در اينجا بيان مىشود : بيستورى در انواع و اقسام مختلف : كوچك و بزرگ ، از بيستورى كاتاراكت گرفته تا بيستورىهاى معمولى و بزرگ‌تر از معمولى تا كارد براى آمپوتاسيون‌ها ؛ پنس‌هاى مختلف به اندازه‌ها و شكل‌هاى گوناگون : پنس آناتوميك ، پنس جراحى كه همان موارد استعمال امروزى را داشته‌اند ؛ سوند كانله : عينا مثل امروز از آن در عمل‌هاى جراحى استفاده مىشده است ؛ استيله : براى بررسى وضعيت و عمق فيستول‌ها ؛ قيچىهاى مختلف : كوتاه ، بلند ، مستقيم ، منحنى كه از مخترعات زكرياى رازى است ؛ اسپكولوم‌هاى مختلف : اسپكولوم بينى براى معاينه و تشخيص بيمارىهاى بينى و استفاده از آن در موقع اعمال جراحى داخل بينى ( مثلا عمل پوليپ نازال ) ، اسپكولوم آنال براى معاينهء داخل مقعد و استفاده از آن براى معالجهء فيستول آندركتال و بعضى اعمال جراحى